EURO İle İlgili Hukuki Düzenlemeler

EMU’nun 3. ve son aşaması olan 01 Ocak 1999 ile 01 Ocak 2002 tarihleri arasında, üye ülkelerin ulusal para birimlerinin, Birliğin ortak para birimi olan Euro’ya dönüşümünün hukuki çerçevesi ile ilgili olarak, AB konseyi tarafından 2 ayrı tüzük bulunmaktadır. Buna göre:

1) Maastricht Antlaşması’nın 235.maddesine istinaden Avrupa Birliği Konseyi tarafından çıkarılan EC 1103/97 Sayılı Tüzük, 20 Haziran 1997 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, tüm AB üyesi ülkeler için geçerlidir. Bu çerçevede;

a) 01 Ocak 1999 tarihinden itibaren 1 ECU, 1:1 oranında Euro’ya çevrilmiştir. (1ECU=1EUR)

b) Sözleşmelerin sürekliliği (pacta sund servanda) ilkesi çerçevesinde sözleşmelerin ve hukuki enstrümanların devamlılığı garanti altına alınmıştır. Euro’nun kullanımı; bir hukuki enstrümanın şartlarında değişikliğe yol açmayacak veya herhangi bir hukuki enstrümana dayalı olarak bir edimi yerine getirirken, akdin taraflarına bir mazeret öne sürme ya da sözleşmeyi tek taraflı olarak değiştirme veya feshetme hakkını vermeyecektir.

c) Euro’nun, EMU’ya üye ülkelerin paraları cinsinden değeri 6 rakam olarak belirlenmiştir. Pariteler aynen alınacak, yuvarlama yapılmayacak, ters kotasyon kullanılmayacaktır. Bir ulusal paranın diğer bir ulusal paraya dönüşümü sırasında Euro, virgülden sonra 3 haneden daha az yuvarlanamayacaktır.

d) Ulusal paralar yukarı ya da aşağı en yakın ondalığa tamamlanacaktır.

2) Maastricht Antlaşması’nın 109 1(4) maddesine göre hazırlanan EC/974/98 Sayılı Tüzük 01 Ocak 1999 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu düzenleme, EMU üyeleri açısından bağlayıcıdır. Buna göre;

a) 01 Ocak 1999 tarihinden itibaren EMU’ya katılan ulusal paralar Euro’nun alt birimi (sub-denomination) olarak işlem göreceklerdir.

b) 01 Ocak 1999-31 Aralık 2001 tarihleri arasındaki geçiş döneminde Euro, taraflarca serbest olarak “Zorunluluk/Yasak Yok ilkesi” (no-compulsion/no-prohibition) çerçevesinde sadece kaydi işlemlerde kullanılacak, 01 Ocak 2002 tarihinden itibaren ise, Euro nakit olarak da kullanılmaya başlayacaktır. Bu dönemde taraflar aksine anlaşmadıkça ulusal paralar cinsinden düzenlenmiş kontratlar geçerli olmaya devam edecektir. Hesaptan yapılacak ödemelerde, hesabın Euro ya da ulusal paralar üzerinden tutulması mümkün olacak, borçlu geri ödemesini Euro ya da ulusal para ile yapabilecek ve söz konusu miktar alacaklının hesabına herhangi bir değer kaybına sebebiyet vermeksizin 01 Ocak 1999’da saptanmış değişim oranları uygulanmak suretiyle yatırılacaktır. Söz konusu ödemelerde, sözleşmede belirlenen ulusal para dışında başka bir ulusal para cinsinden ödeme teklifi kabul görmeyecektir. 31 Aralık 2001 tarihinden sonra, sözleşmeler Euro üzerinden yapılacak, ulusal paralar kullanılmayacaktır.

c) Kamu borçlarının Euro’ya dönüşümü (redenomination), Zorunluluk/Yasak Yok ilkesinin istisnasını oluşturmaktadır. 01 Ocak 1999 tarihinden itibaren kamu borçları Euro üzerinden ihraç edilecek, mevcut kamu borçları ise belirlenen sabit oranlardan Euro’ya çevrilecektir. Zorunluluk/Yasak Yok ilkesinin diğer istisnaları ise, sermaye piyasasında işlem görecek menkul kıymetler ile diğer borçlular tarafından ihraç edilen para piyasası araçlarıdır.

d) Geçiş dönemi sonunda (31 Aralık 2001) tüm sözleşmelerdeki ulusal para birimleri, sabit dönüşüm oranları kullanılarak otomatik olarak Euro’ya dönüştürülecek ve o tarihten sonra ulusal para birimleri ile ifade edilmiş sözleşmelerin geçerliliği kalmayacaktır.

e) 01 Ocak 2002 tarihinden itibaren Euro kağıt ve madeni paraların tedavüle çıkması ile Euro, Euro Alanı’nda tam hukuki statüye sahip tek para olacaktır. EMU’ya katılan ülkelerin ulusal kağıt ve madeni paraları ise en geç 30 Haziran 2002 tarihinde tedavülden kaldırılacağından, bu tarihten itibaren Euro’nun artık EMU üyelerinde herhangi bir ulusal para birimi ile hukuki statü paylaşımı söz konusu olmayacaktır.